Life

Ode aan Paul Verhoeven (78), die met Elle twee Golden Globes won

Eindelijk waardering voor Neerlands meest succesvolle regisseur ooit

Met 78 indrukwekkende jaren achter de rug, wist de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven gisteren in de herfst van zijn carrière een belangrijke Amerikaanse filmprijs in de wacht te slepen. Zijn Franstalige Film Elle werd geëerd met twee Golden Globes. De eigenzinnige Hagenaar kreeg eindelijk wat hem toekomt: waardering. Of zoals hij het zelf zei: ‘Hoe vaak ben ik afgeserveerd in mijn leven, zowel in Nederland als hier? Het is heel leuk om eindelijk een keer iets te krijgen.’

Elle vertelt het verhaal van een vrouw die de jacht opent op haar verkrachter. De film werd genomineerd voor ‘Beste Buitenlandse Film’ en ‘Beste Actrice in een Dramafilm: Isabelle Huppert’. Beide prijzen werden gisteravond tijdens de uitreiking verzilverd. Het is de eerste grote Amerikaanse prijs voor Verhoeven, die in 1980 wel al een Oscarnominatie kreeg voor zijn doorbraakfilm Soldaat van Oranje.

Actrice Isabelle Huppert, winnares  van de Best Actress Golden Globe samen met regisseur Paul Verhoeven tijdens de 74th Annual Golden Globe Awards bij The Beverly Hilton Hotel
Actrice Isabelle Huppert, winnares van de Best Actress Golden Globe samen met regisseur Paul Verhoeven tijdens de 74th Annual Golden Globe Awards bij The Beverly Hilton Hotel (Foto: Kevin Winter / GettyImages)

Indrukwekkende opening

1980 inderdaad, de beste man draait al een eeuwigheid mee in het vak en doet dat met verve. Wat in 1960 begon met de low budget-film Één hagedis Teveel, eindigde via een route van grote Nederlandse en Amerikaanse successen als Turks Fruit (1973), Soldaat van Oranje (1980), RoboCop (1987), Total Recall (1990) Basic Instinct (1992), en Zwartboek bij Elle.

Zo werd Turks Fruit met 3.3 miljoen bioscoopbezoekers de meest succesvolle Nederlandse film ooit (mede dankzij de overvloed aan seksscènes met Rutger Hauer en Monique van de Ven), werd Flesh & Blood geprezen met een Gouden Kalf, werd RoboCop tot één van de beste films uit 1987 beoordeeld, wist hij met Sharon Stone’s ‘ondervragingsmomentje’ in Basic Instinct één van de meeste legendarische en meest gepauzeerde scènes ooit neer te zetten, kreeg Total Recall een Oscarnominatie voor beste effecten en gooide hij hoge ogen met Zwartboek.

Donkere bladzijde

Helemaal vanzelf ging het zeker niet. Verhoeven kampt met onzekerheden en wordt volgens hem tegengehouden door ‘onwelwillende subsidiefondsen’. Dit in combinatie met felle schrijfsels van filmcritici, drijven hem uiteindelijk naar het land waar regisseerdromen werkelijkheid kunnen worden: Amerika. Hij stationeert zich in Hollywood, waar het pad naar succes net zo spoedig geplaveid als gesloopt kan worden.

Het lukt Verhoeven om successen te scoren. De creatieve Hollander mag zich dankzij miljoenenbudgetten en collabs met grote Hollywood-acteurs tot de regietop van de wereld rekenen. Maar ook hier is hij niet veilig voor de harde woorden van filmcritici en andere groeperingen. Of zoals zijn biograaf Rob van Scheers schrijft: ‘De budgetten groeiden, en daarmee ook het gedoe: van boze lesbische activisten tot steracteurs die eisen dat scripts worden aangepast ten behoeve van hun fans.’

Spetterende slotscène

En daar houdt het niet op. De sci-fi Starship Troopers (1997) wordt gemengd ontvangen, de erotische dramafilm Showgirls wordt zelfs tot slechtste film van die generatie bestempeld en ook Hollow Man (2000) eindigt in de uitverkoopbak. Pas zes jaar later, als Verhoeven na twintig jaar weer in Nederland terugkeert, verschijnt hij met een dijk van een film onder zijn arm op de filmfestivals. In de hoofdrol schittert een bijzonder knap meisje, dat later wereldfaam behaalde met haar rol in hitserie Game of Thrones. Zwartboek krijgt drie Gouden Kalveren, wordt ingezonden voor de Oscars (maar haalt het net niet) en scoort allerlei bioscooprecords.

Toch wordt de film niet unaniem lovend ontvangen, wat Van Scheers wegzet als ‘jaloezie en afrekeningen binnen het culturele circuit’. Pas tien jaar na het succes van Zwartboek, Verhoeven is inmiddels 78 geworden, verschijnt Elle. Een meesterwerkje waar Verhoeven ein-de-lijk de waardering voor krijgt waar hij zo naar smacht. Het is wellicht het laatste hoofdstuk, de spetterende slotscène uit het turbulente leven van Neerlands meest succesvolle regisseur ooit.

09-01-2017 - Leroy van den Berg