Thomas Aalderink Samenleving 20 mei 2026, 08:42

Leestijd: 5 minuten

Deze EU-landen vergrijzen het hardst: zo oud is Nederland

Van personeelstekorten in de zorg tot discussies over de AOW-leeftijd en ons krakende pensioenstelsel: Nederland heeft tal van hoofdpijndossiers die, als je ze afpelt, allemaal terugleiden naar hetzelfde probleem. Vergrijzing. Maar hoe oud is de doorsnee Nederlander inmiddels eigenlijk? En hoe grijs zijn we vergeleken met de rest van de EU?

Voor het antwoord op die vraag kloppen we aan bij Eurostat, het statistiekbureau dat alle EU-cijfers beheert en inzichtelijk maakt. In hun database vind je ook per EU-land hoe oud de doorsnee inwoner is. In Nederland kom je dan uit op 42,6 jaar. Belangrijk detail: het gaat hierbij niet om de gemiddelde leeftijd, maar om de mediane leeftijd. Dat is de leeftijd die precies in het midden van de bevolking ligt. Bij een mediane leeftijd van 42,6 jaar is de helft van de Nederlanders dus jonger dan 42,6 jaar en de andere helft ouder.

Om je een beetje een idee te geven van hoe hard Nederland vergrijst, zetten we dit af tegen de mediane leeftijd van twintig jaar geleden. Toen waren we met z’n allen nog een stuk jonger. In 2005 was de mediane leeftijd in Nederland namelijk nog maar 38,9 jaar. De doorsnee Nederlander is in twee decennia tijd dus 3,7 jaar ouder geworden. Dat klinkt stevig, en dat is het ook. Toch valt Nederland in Europees perspectief juist niet op als extreme vergrijzer.

De Europese Unie als geheel verouderde namelijk nog sneller. In 2005 lag de mediane leeftijd in de EU nog op 39,6 jaar. Inmiddels is dat 44,9 jaar. Een stijging van 5,3 jaar. Daarmee zit Nederland inmiddels ruim twee jaar onder het Europese gemiddelde. Zo bekeken valt de vergrijzing bij ons relatief mee. In 2005 lag Nederland nog dicht bij het EU-gemiddelde, maar twintig jaar later behoort ons land binnen de EU juist tot de relatief jongere landen.

De jongste en oudste landen van de EU

We zijn echter bij lange na niet het jongste land van de EU. Die eer gaat naar Ierland en Luxemburg, de enige twee EU-landen waar de mediane leeftijd onder de 40 jaar blijft. Ook op Malta en Cyprus is de doorsnee inwoner relatief jong. Dat lijkt overigens weinig met het zonnige klimaat te maken te hebben. Landen als Portugal, Spanje, Griekenland en Kroatië behoren juist tot de landen met de hoogste mediane leeftijd. Al moeten zij allemaal hun meerdere erkennen in Italië, waar de mediane leeftijd inmiddels uitkomt op 49,1 jaar. Daarmee is Italië het oudste land van de EU.

In onderstaande lijst vind je de mediane leeftijd in alle EU-landen. Omdat we het vooral over vergrijzing hebben, is de tabel gerangschikt op de procentuele stijging van de mediane leeftijd in de afgelopen twintig jaar.

Zo hard stijgt de mediane leeftijd in alle EU-landen

(Bron: Eurostat, Median age of population)

Roemenië vergrijst het hardst, Zweden het minst

De landen waar vergrijzing het hardst om zich heen slaat, zijn vooral Roemenië, Slowakije, Portugal en Griekenland. In deze landen is de mediane leeftijd in de afgelopen twintig jaar met minstens 20 procent gestegen. In de meeste gevallen komt dat neer op een stijging van ruim zeven tot meer dan acht jaar.

Dat is aanzienlijk meer dan het gemiddelde binnen de EU. Over de gehele Europese Unie steeg de mediane leeftijd in de afgelopen twee decennia met 13,4 procent. Nederland blijft daar met 9,5 procent vrij ruim onder. Toch zijn er ook genoeg landen waar de bevolking op basis van deze cijfers nog minder hard vergrijst dan bij ons. We hebben het dan over Malta, Luxemburg en onze zuiderburen in België. Maar ook zij moeten allemaal hun meerdere erkennen in Zweden. Daar steeg de mediane leeftijd in twintig jaar tijd met slechts 1,1 jaar. Dat komt neer op een toename van minder dan 3 procent.

Mediane leeftijd is niet de enige graadmeter voor vergrijzing

Toch zeggen deze cijfers ook weer niet alles over vergrijzing. De mediane leeftijd laat vooral zien hoe oud de bevolking in het midden is, maar zegt minder over hoe groot het aandeel 65-plussers is, hoe snel de beroepsbevolking krimpt of hoeveel jongeren er tegenover ouderen staan. Ook migratie, geboortecijfers en levensverwachting spelen een grote rol.

Een land kan dus een relatief lage mediane leeftijd hebben en alsnog met stevige vergrijzingsproblemen kampen. Andersom kan een land hoog scoren, maar door migratie of een grotere beroepsbevolking iets meer lucht hebben. De mediane leeftijd is daarom vooral een goede graadmeter voor de algemene leeftijdsopbouw, niet het complete verhaal.

Nederland is relatief jong, maar toch een seniorenland

Die nuance geldt ook voor Nederland. Op basis van deze cijfers lijkt de vergrijzing bij ons nog relatief mee te vallen, maar wie iets verder kijkt, ziet al snel een ander beeld. Nederland is inmiddels officieel een seniorenland, met een asgrijze toekomst vol uitdagingen. Hoe dat precies zit, lees je hier.

Geschreven door Thomas Aalderink

Thomas komt uit Winterswijk, maar woont tegenwoordig in het keurige Voorhout. Bij mannenblad FHM leerde hij de klappen van de zweep. Hij schrijft het liefst over media, technologie en maatschappelijke ontwikkelingen, maar gaat net zo graag op pad voor een verslag van een event of sportwedstrijd.