Jan de Raab
Jan de Raab Style 25 dec 2018

De nieuwste sneakers: hoe bloed, zweet en tranen aan de basis liggen

Die nieuwe Puma’s, Reebok’s of New Balance sneaker zitten waarschijnlijk als gegoten. Grote kans dat je laatste paar sneakers dus favoriet zijn en dat je ze liever draagt dan dat ze in de kast staan. Dat ze een aardig prijskaartje hebben nemen we gewoon voor lief. Sneakers zijn immers meer dan een gewone schoen en dus hebben we er wel wat over om de perfecte uitstraling te kunnen creëren. Als je er even de tijd voor neemt kom je er wellicht achter dan die perfecte uitstraling meer het resultaat is van uitbuiting als randverschijnsel van het kapitalisme. Niet echt comfortabel dus.

Alles voor een lage prijs

Bij het woord slavernij denk je wellicht eerder aan koloniale tijden, katoenplantages of meer recent aan Zwarte Piet. De realiteit is dat slavernij nog steeds bestaat. Jouw Nikes, Puma’s en dergelijke worden niet in een knappe, hypermoderne fabriek in Nederland, België of Engeland gemaakt, maar in landen als India. Het gaat dan niet alleen om sneakers, ook andere kledingstukken worden daar gemaakt. In Bangalore bijvoorbeeld. Da’s lekker goedkoop natuurlijk, vandaar dat de prijs voor je nieuwe T-shirt, sweater, hoodie of sneakers nog redelijk betaalbaar is. Degene die echter wel de hoogste prijs betaald, is degene die in de fabriek werkt.

Door de economische situatie in veel Aziatische landen zijn werkelozen geneigd om snel elk aanbod te aanvaarden wat ze kunnen krijgen. Werk krijgen is belangrijker dan de secundaire arbeidsomstandigheden. Veel schimmige agenten lokken nietsvermoedende werkelozen naar de stad om daar te werken in een van de vele textielfabrieken. Vaak moet men dan, ondanks de belofte van gratis kost en inwoning, toch zelf alle kosten dragen. Pure uitbuiting en dus een vorm van moderne slavernij.

Know The Chain

Volgens het rapport van onderzoeksorganisatie ‘KnowTheChain’ is de kleding- en schoenenindustrie een van de grootste sectoren die gebruikmaakt van gedwongen arbeid. Er gaat een kleine 3 biljoen dollar aan omzet doorheen. Naar schatting zijn tussen de 60 en 75 miljoen mensen werkzaam in deze sector. En terwijl de meesten van ons beseffen dat deze werknemers heel weinig krijgen betaald, is de realiteit dat sommigen helemaal niet worden betaald. Dan vraag je je dus af, waarom zou je het willen kopen? Logisch eigenlijk, we zijn verslaafd aan kwalitatief goede en betaalbare kleding. Dat een ander daar de prijs voor betaald is vaak minder relevant.

KnowTheChain heeft een scoresysteem ontwikkeld om na te gaan hoe grote kleding- en schoenenbedrijven, van Gap tot Louis Vuitton en Nike, scoren op het gebied van werknemersrechten. Het resultaat was schokkend. Van de 100 onderzochte ondernemingen, bleef de gemiddelde score laag, namelijk 37. Met andere woorden, veel merken besteden onvoldoende aandacht aan de behandeling van werknemers in hun fabrieken. Daar komt se sociale positie van de medewerkers ook nog eens bij. Vrouwen vormen namelijk het grootste deel van de arbeidspool. Laat dat nou net degenen zijn in de meest kwetsbare positie. Een lage opleiding, weinig carrièremogelijkheden en daardoor juist extreem kwetsbaar.

Voorbeeldfunctie voor anderen

Is het dan altijd slecht of zijn er ook nog bedrijven die het wel goed doen en eigenlijk een voorbeeldfunctie hebben? Jazeker, ze zijn echter op een hand te tellen. Helemaal bovenaan de lijst staan twee herkenbare bedrijven: adidas, die 92 scoorde, en Lululemon, die 89 scoorden. Deze bedrijven vallen op doordat ze veel aandacht besteden aan werving en bescherming van migranten. adidas, bijvoorbeeld, geeft trainingen over ethisch werkgeverschap voor 100 leveranciers in Vietnam, Indonesië, China en Taiwan.

Lululemon heeft hard gewerkt om te zorgen dat werknemers in haar toeleveringsketens al hun identificatiedocumenten, zoals hun paspoorten, terugkregen. Beide bedrijven elimineren ook de agenten die werknemers aanleveren. Dat gaat zelfs nog een stapje verder: van de bedrijven in de toeleveringsketen wordt vereist dat de ondernemingen de werknemers direct aannemen. Lululemon heeft ook een hotline opgezet voor werknemers om rechtstreeks contact op te nemen met het bedrijf in plaats van zelf op zoek te gaan naar de juiste persoon binnen de organisatie.

Nike & Puma

Nike en Puma scoorden respectievelijk 63 en 61. Over het algemeen lijken grote merken zich meer bewust te zijn van arbeidskwesties dan andere industrieën. Nogmaals, dit kan een reactie zijn op de druk van de consument. In de jaren ’90 waren er veel verhalen over bedrijven als Nike en adidas die afhankelijk waren van sweatshops in Azië, wat in die tijd tot protesten in de Verenigde Staten leidde. De volgende keer dat je dus weer kleding gaat kopen, bedenk dan eerst welke weg het heeft afgelegd voor het in jouw favoriete shop terecht kwam. Is het ethisch verantwoord geproduceerd, dan draagt het eigenlijk ook een stuk lekkerder.

Reageer op artikel:
De nieuwste sneakers: hoe bloed, zweet en tranen aan de basis liggen
Sluiten