60 seconds of jazz – De oorsprong van jazz

In ’60 seconds of jazz’ vertelt dé jazz-dj van Nederland, DJ Maestro, je over de jazz essentials: waar komt jazz vandaan, waar staat jazz vandaag en waar gaat jazz naartoe? Vandaag behandelen wij de oorsprong van jazz.

De oorsprong van jazz

Jazz komt in vele variaties die na verloop van tijd zijn ontstaan. Maar waar kwamen deze variaties en stijlen uit voort? Ik neem je mee in de ontstaansgeschiedenis van jazz.

Wie aan jazz denkt, denkt waarschijnlijk ook aan Amerika: New Orleans, New York, etc. Toch ligt de bakermat van jazz dichter bij huis. Europese volksmuziek heeft namelijk een grote invloed gehad in de totstandkoming van jazz. Zo rond 1915 ontstond het genre ‘jazz’ uit een combinatie van Europese volksmuziek en ‘negro spirituals’; (volks)muziek uit Afrika en van de zwarte bevolking van de Verenigde staten.

De essentiële genres

Geen muziekgenre is zo veelzijdig en veelomvattend als jazz. Daarom is het goed om de essentiële jazzgenres te kunnen onderscheiden. Jazz komt ook in vele combinaties van deze stijl, al dan niet gemixt met nog meer invloeden. De echte fundamenten van jazz worden echter gevormd door de subgenres, in chronologische volgorde van ontstaan: New Orleans, Swing, Bebop, Cool Jazz, Freejazz, Jazzrock en Acid Jazz.

New Orleans

New Orleans, of ook wel Dixieland, ontstond in de jaren ’20 in – jawel – New Orleans. Er ontstonden in deze tijd wel meer soorten jazz, maar de New Orleans stijl is het meest toonaangevend geweest. De belangrijkste kenmerken voor deze sound zijn de typische beat en de trompettist die een melodie speelt, waarna hierop vrijelijk wordt geïmproviseerd door de andere muzikanten. Louis Armstrong is met afstand de bekendste muzikant uit deze periode, alhoewel hij ook in latere jazzstijlen wist te imponeren.

Swing

Zoals New Orleans de jaren ’20 domineerde, was het in de jaren 30 de Swing. Als er discotheken hadden bestaan in deze tijd, dan zou er op Swing gedanst zijn. In deze tijd ontstond ook de Big Band. Piano, bas, een stevige drummer en rijen saxofoons, trompetten en trombones. Ook nu is de invloed van Swing nog groot in bijvoorbeeld een band als Parov Stelar.

Wie kent deze niet? Vrij recentelijk nog gecoverd door Tony Bennett en Lady Gaga.

En Swing anno nu.

Bebop

Bebop (kortweg bop) ontstond tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in steden als New York en Los Angeles. Het is een wat moeilijkere vorm van jazz waarbij de nadruk (doorgaans door een kwartet bestaande uit trompet/sax, piano, drums en bas) ligt op virtuositeit, harmonische complexiteit en tempowisselingen. Bekende muzikanten uit deze tijd zijn Miles Davis, Charles Mingus, Charlie Parker en Thelonious Monk.

Bebop was voornamelijk instrumentaal, maar de stem werd af en toe gebruikt om te scatten, oftewel een hele verre voorloper van Hip Hop. Door de complexiteit van Bebop werd jazz minder populair. Het was ook niet echt dansbaar meer, zoals Swing wel was, en Rock ’n Roll werd populair in deze tijd. Even later ontstond er wel weer een commerciëlere tegenbeweging: de Hardbop. Dit is de sound waardoor een label als Blue Note bekend werd en die nog steeds veel gedraaid wordt.

Een hoogtepunt in Bebop: Coleman Hawkins – Body and Soul

De koningin van de scat: Ella Fitzgerald

Typisch dansvloervullende Hard Bop. Lee Morgan – The Sidewinder

Cool Jazz

Cool Jazz ontstond in de jaren 50. De term is afgeleid van de beroemde plaat van Miles Davis – Birth of the Cool. Als tegenreactie op de Bebop werd het het wat subtieler en mooier.

Het beroemdste stuk uit deze tijd.

En Miles mag natuurlijk niet ontbreken.

Free Jazz

De naam zegt het al: Free. Voor de gemiddelde luisteraar lijkt het alsof elke muzikant maar wat doet en niet naar zijn muzikale vrienden luistert. Dit is een beetje overdreven en ook echt niet zo. Maar het is wel zo dat alle conventies overboord werden gegooid in de late jaren 60: de tijd van hippies, Jimi Hendrix die zijn gitaar in de fik stak etc.

Vele jazzliefhebbers haakten definitief af bij de ontwikkeling van Jazz en bleven lekker naar Swing en Cool luisteren, wat eigenlijk nog steeds een beetje zo is..

Jazz Rock

Net als in Cool, wordt Miles Davis gezien als de uitvinder van de Jazz Rock (ook wel bekend als Fusion). Jazz en rock of funk in combinatie, wat een geheel eigen stroming opleverde. Dit is waarschijnlijk meer de muziek van je vader.

Lekker funky.

Acid Jazz

In de jaren 90 ontstond de Acid Jazz. Het was een beetje terugkijken op wat er de voorgaande 70 jaar was gemaakt in de jazz, maar dan mede geïnspireerd op funk, soul, latin en hiphop. Bekende acts uit deze tijd en die nog steeds touren en platen uitbrengen zijn Jamiroquai, Brand New Heavies en Incognito

En omdat ik het niet laten kan, nogmaals Miles!

Reageer op artikel:
60 seconds of jazz – De oorsprong van jazz
Sluiten