Jan de Raab
Jan de Raab Life 4 aug 2018

5 door en door gerookte whisky’s voor puristen

Peated whisky‘s worden slechts door een select groepje liefhebbers op waarde wordt geschat. En toch waren whisky’s die gemaakt waren op basis van volledig gerookte gerst, vanwege een gebrek aan alternatieve brandstofbronnen, ooit de steunpilaar van de industrie. Dit gold vooral voor de afgelegen Highland- en Island distilleerderijen.

De Lowlands en Speyside waren de eerste om de omslag te maken. De ontwikkeling van het spoorvervoer in de jaren zestig in Schotland leidde tot de beschikbaarheid van kolen, genaamd cokes. Deze cokes branden gelijkmatiger, consistenter en met aanzienlijk minder rook dan turf. Deze regio’s waren dan ook de eersten om het potentieel van ongeturfde whisky te realiseren.

Vijf smaakvolle whisky’s met karakter

Strikt genomen kun je dus stellen dat peated whisky de echte ouderwets whisky symboliseert. Gelukkig veranderen de smaken en stellen steeds meer consumenten die authentieke smaak op prijs. Peated whisky is dus nog steeds verkrijgbaar en de vijf meest interessante whisky’s zetten we even op een rij.

Laphroaig 10 jaar oud – 70 cl – 31.95 euro

De beroemde Laphroaig Malt Whisky wordt gedistilleerd in de Islay-regio van Schotland. Laphroaig (uitgesproken als la-froyg) is een van de meest kenmerkende van alle malt whisky’s. De distilleerderij werd in de jaren 1820 gebouwd door Donald en Alex Johnson wiens familienaam nog steeds op het etiket staat. In 1847 stierf Donald in een ietwat bizar ongeluk nadat hij in een vat met gedeeltelijk gemaakte whisky (‘burn’t Ale’) was gevallen.

Voor velen is het een verworven smaak, maar een die aanhoudendheid beloont. De smaak is rokerig met een lange afdronk. Als je houdt van Islay-smokey whisky’s, dan zul je deze zeker waarderen, je kunt de zee bijna proeven. Je vindt hem bij Gall&Gall.

Kilchoman Machir Bay – 70 cl – 39.95 euro

Kilchoman’s Machir Bay is een uitstekende single malt Scotch whisky uit het eiland Islay. De distilleerders gebruiken whisky die is gerijpt in ex-bourbon-vaten en Oloroso Sherry-vaten, wat resulteert in een goed uitgebalanceerd smaakprofiel, met hoogtepunten van vanille koekjes, licht fruit en wafels van warme turfrook. Een topuitdrukking van de boerderijstokerij van Islay. Je vindt deze whisky bij de DrankGigant.

Highland Park 12 jaar oud – 70 cl – 30 euro

Highland Park is een van de weinige distilleerderijen die de traditie van het mouten van vloeren voortzet, een arbeidsintensief proces waarbij gerst zich over een vloer verspreidt en regelmatig met de hand wordt gekeerd zelfs nog voor het ontkiemingsproces begint.

Pas daarna wordt het vermengd met Orkney-turf, een beroemde heide turf dat verzadigd is door eonen van zoutnevel. Slechts ongeveer twintig procent van de mout die werd gebruikt om de whisky van Highland Park te maken, wordt op de begane grond gemout; de rest is afkomstig van andere leveranciers. De meeste jaargangen worden voornamelijk in Sherry-vaten gerijpt.

Oudere whisky’s van Highland Park winnen regelmatig belangrijke onderscheidingen als ‘De beste single malt ter wereld’, waarbij de 25-jarige Highland Park werd erkend met de eerste h0nderd puntenscore bij de Ultimate Spirits Challenge. Je vindt deze whisky bij Drankdozijn.nl 

Octomore 8.3 – 70 cl – 129 euro

In 1816 huisvestte de Octomore boerderij ooit een eigen distilleerderij die al lang in verval was en waarvan de overblijfselen werden gebruikt bij het bouwen van hekken. Je mag dus betwijfelen of de whisky die toen werd gedestilleerd zelfs op afstand zo rokerig was als Octomores van de 21ste eeuw, hoewel hij volgens de normen van de dag rokerig was.

De meeste distilleerders in het begin van de 19e eeuw probeerden de rokerigheid tot een minimum te beperken, in plaats van andersom, ondanks het verbranden van turf als belangrijkste middel voor het drogen van gemoute gerst. We hebben tenslotte het over een “pre-elektrische” samenleving. Zwaar peated (extra rokerig) whisky werd beschouwd als ruw en ongecultiveerd.

De Bruichladdich-distilleerderij bevindt zich op de Rhinns van het eiland Islay. Het produceert voornamelijk single malt Scotch whisky (zowel peated als unpeated), maar produceert ook artisanale gin. Je vindt deze whisky bij Drankdozijn.

Amrut Peated Indian Whisky 70 cl – 44.99 euro

Amrut Distillery maakt complexe en pittige smaak-voorwaartse whisky. Er wordt gebruik gemaakt van gemoute gerst en de ingetogen whisky’s gebruiken gerookte gerst uit Schotland. De sleutel tot Amrut is echter de vatrijping.

Amrut whisky’s vermelden slechts heel vaag de rijpingstijd of het type eiken vaten, en er zijn redenen voor. De wetenschap van het ouder worden in het hete Bangalore-klimaat is meer een kunst in timing. Bij deze hete klimaattemperaturen is de verdampingssnelheid en smaakafzuiging van het vat intens. Het kan slechts enkele jaren duren om dezelfde rijping te bereiken als een decennium in Schotland.

Vochtige klimaten betekenen vaak dat er minder water verdampt, en hoge temperaturen halen de smaak snel uit het vat. Het is geen eenvoudig geval van rekenen waarbij aangenomen wordt dat de rijping van de whisky vier keer sneller is. Het is het begrip dat bij een dergelijke snelle extractie van smaken een andere verhouding van smaken in het glas ontstaat. Lastig dus en een uitdaging voor de vakman. Je vindt deze whisky bij Gall&Gall.

Reageer op artikel:
5 door en door gerookte whisky’s voor puristen
Sluiten